Grensverdrag Sint Maarten en Saint-Martin drie jaar na ondertekening nog niet van kracht

PHILIPSBURG – Het grensverdrag tussen Sint-Maarten en het Franse Saint-Martin is ruim drie jaar na ondertekening nog altijd niet van kracht. De goedkeuringsprocedure loopt nog in de Tweede Kamer. Daarbij is nu ook de vraag op tafel gekomen in hoeverre direct betrokkenen bij het jarenlange grensconflict rond Oyster Pond zijn meegenomen in de onderhandelingen.

Nederland en Frankrijk tekenden het verdrag op 26 mei 2023 in Belle Plaine. Daarmee werd voor het eerst nauwkeurig vastgelegd waar de grens tussen beide delen van het eiland loopt. Hoewel Sint Maarten sinds 1648 tussen Nederland en Frankrijk is verdeeld, was de exacte landsgrens nooit volledig juridisch vastgelegd.

Het verdrag is echter nog niet in werking getreden. De Nederlandse Verdragenbank vermeldt vooralsnog geen datum van inwerkingtreding en ook geen voorlopige toepassing. Het voorstel van rijkswet waarmee Nederland het verdrag moet goedkeuren, werd pas op 28 mei van dit jaar bij de Tweede Kamer ingediend. De behandeling en stemming zijn nog niet afgerond.

Oyster Pond

Vooral de grens bij Oyster Pond was jarenlang omstreden. Sint Maarten en het Koninkrijk stelden zich tijdens de onderhandelingen aanvankelijk op het standpunt dat het gehele watergebied bij Sint Maarten hoorde. Frankrijk ging ervan uit dat de grens door het midden van de baai liep.

In het uiteindelijke verdrag is gekozen voor een middellijn door Oyster Pond. Daarmee wordt de baai tussen beide landen verdeeld. Een belangrijk praktisch gevolg is dat de herbouw van de jachthaven aan de Franse kant komt te liggen. Volgens de Nederlandse regering was die uitkomst alleen aanvaardbaar omdat tegelijkertijd overeenstemming werd bereikt over de rest van de grens.

Juist over het verloop van die onderhandelingen heeft de PRO-fractie in de Tweede Kamer nu een vraag gesteld. De fractie wil van de Nederlandse regering weten op welke manier tijdens het onderhandelingstraject contact is onderhouden en afgestemd met de directe belanghebbenden bij het grensconflict in Oyster Pond. Andere fracties die schriftelijk reageerden, waaronder D66, VVD en CDA, stelden hierover geen aanvullende vragen.

De Nederlandse regering schrijft in de toelichting op het verdrag wel dat de grensafbakening tot stand is gekomen met actieve betrokkenheid van de regering van Sint-Maarten. Uit de nu ingediende stukken blijkt echter niet nader welke ondernemers, grondeigenaren, concessiehouders of andere direct betrokkenen bij Oyster Pond afzonderlijk bij het proces zijn geraadpleegd.

Rechten van inwoners en ondernemers

Het verdrag gaat niet alleen over een lijn op de kaart. Een aantal bepalingen heeft rechtstreeks gevolgen voor inwoners, bedrijven en eigenaren aan weerszijden van de grens.

Zo worden de vrije toegang tot wegen, straten en paden langs de grens en bestaande eigendomsrechten beschermd. Ook bevat het verdrag regels voor bestaande bouwwerken en verworven rechten van mensen en bedrijven van wie de juridische situatie door de nieuwe grens kan veranderen.

Voor Oyster Pond zijn daarnaast nauwkeurige geografische coördinaten vastgelegd. In het officiële verdrag zijn vijftien punten opgenomen waarmee de grens door de baai exact kan worden bepaald.

De Tweede Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken beschouwt de schriftelijke voorbereiding van de behandeling als afgerond zodra de regering de resterende vraag over de betrokkenen bij Oyster Pond voldoende heeft beantwoord. Daarna moet het parlementaire goedkeuringsproces verder worden doorlopen.

Totdat ook de vereiste goedkeuringsprocedures zijn voltooid en het verdrag formeel in werking treedt, blijft de in 2023 afgesproken grensafbakening dus nog zonder definitieve verdragsrechtelijke werking.